Verdieping

Onderwerpen die niet in het boek opgenomen konden worden, zullen kort besproken worden op deze pagina. Als eerste komen ogen van vissen aan bod. Dit zijn camera-ogen met een bijzonder soort lens. Die lens is bolvormig en de mate van lichtbreking is niet gelijk over de hele lens. Aan de buitenkant is de zogenaamde brekingsindex net zo groot als die van het omringende water. Langzaam neemt de brekingsindex vanaf de rand toe tot de maximale waarde in het midden van de lens. Het resultaat daarvan is dat lichtstralen afkomstig van een puntvormige lichtbron (buiten de vis) door de lens bijna perfect in één punt afgebeeld worden. Dat is iets wat met een gewone, bolvormige lens onmogelijk is. Een vissenlens is een wonderlijk verschijnsel. 

Lichtstralen afkomstig van een puntvormige lichtbron in de verte worden door een bolvormige lens, zoals een knikker, onscherp afgebeeld. De brekingsindex is overal in de lens gelijk aan 1,538. De buitenste lichtstralen worden dichter bij de lens gefocusseerd dan stralen die dicht bij de optische as (blauw) liggen. 

Lichtstralen afkomstig van een puntvormige lichtbron in de verte worden door een bijzondere bolvormige lens van een vissenoog haarscherp afgebeeld. De structuur van zo’n vissenlens lijkt op een ui: de lens is opgebouwd uit veel concentrische schillen. De brekingsindex in de buitenste schil is gelijk aan die van het water dat de lens omringt, namelijk 1,336. Naar het midden neemt de brekingsindex in elke schil geleidelijk toe tot in het midden, waar de brekingsindex 1,538 is. De dikte van een lensschil is enkele micrometers, terwijl de lensdiameter van bijvoorbeeld een forel circa 5 mm is. Er kunnen dus 500 tot 1000 schillen zijn. 
Het effect van deze bijzondere lens is dat beeldfouten veel kleiner zijn dan met een gewone bolvormige lens en dat het brandpunt van stralen dichter achter de lens ligt. 

Een belangrijke vraag is: hoe kunnen genetische instructies tijdens de embryonale groei ervoor zorgen dat zo’n lens schil voor schil wordt opgebouwd met steeds een iets andere brekingsindex?